ABD'nin plütonyum hamlesi: Ekonomik güç mü, yeni bir silah mı?

Nükleer enerji üretimi sırasında ortaya çıkan plütonyum, aslında enerji üretim sürecinde oluşur, ancak kullanılan yakıtın içinde bulunmaz. Bu nedenle, plütonyumu yakıttan ayırmak gerekir. Son yıllarda ekonomik gücü tartışma konusu olan ABD için, plütonyum yeniden değerlendirilebilir bir kaynak olabilir; önemli bir tasarruf ve ekonomik güç sağlayabilir. Azalan uranyum rezervleri fiyat artışına ve ekonomik yüke yol açarken, nükleer enerji üretimi kendi tasarruf anahtarını barındırabilir mi? ABD Başkanı Donald Trump'a göre, 'önemli bir silah malzemesi olan' plütonyum, nükleer enerji üretiminin bir hazinesi. Yıllarca özel depolarda saklanan plütonyumun, Rusya'nın aksine ABD'de dönüştürülmemesi, Trump için güdümleyici bir unsur oldu. Hacettepe Üniversitesi Nükleer Enerji Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Zabunoğlu, ABD'nin plütonyum hamlesini Milliyet.com.tr'ye değerlendirdi.

Dünyadan 5 milyar 138 milyon 108 bin 444 kilometre uzaklıktaki Plüton gezegeni, plütonyumdan oluşsaydı dünyanın varlığını tehlikeye atabilirdi. Plütonyum son derece güçlü ve etkili sonuçlar doğurabilecek bir maddedir. Dünya üzerinde nükleer enerji üretiminde oluşan plütonyum da önemli faydalar sağlayabilir. ABD Başkanı Donald Trump, özel yerlerde depolanan plütonyumun dönüştürülmesini ve yakıt niteliği kazandırılmasını istedi. Nükleer gücün savaş potansiyeli göz önüne alındığında, ABD'nin bu hamlesi göz ardı edilemez. Prof. Dr. Okan Zabunoğlu, ABD'nin bu hamlesinin başarı şansını değerlendirdi.

Fransa, Rusya ve Hindistan, KNY'yi (Kullanılmış Nükleer Yakıt) işleyerek uranyum ve plütonyumu geri kazanıyor. Prof. Dr. Zabunoğlu'na göre, geçmişte İngiltere ve Japonya da bu yöntemi kullanmıştı. Peki, ABD bu dönüşümü nasıl gerçekleştirecek? Plütonyum dönüştürecek sistemler diğer nükleer tesislerden farklı olmalı mıydı? Prof. Dr. Zabunoğlu, en önemli noktalardan birinin 'uzaktan kumanda' olduğunu belirterek, bu sistemin maliyetini açıkladı. KNY'nin yüzde 96,4'lük kısmı tekrar nükleer yakıt olarak kullanılabilir. Kimyasal metotlarla işlenerek uranyum ve plütonyum geri kazanılabilir. Ancak yüksek aktiviteye sahip maddelerle çalışıldığı için, her şeyin uzaktan kumandayla yapılması gerekir. Bu da maliyeti artırır. Saf plütonyum iyi bir silah malzemesidir. KNY işleme teknolojisinin yaygınlaşması istenmez. Geri kazanılan uranyum ve plütonyum işlenerek tekrar reaktöre yakıt olarak beslenebilir. Bu, reaktörün taze yakıt gereksiniminde yüzde 40'lık bir azalma sağlayabilir. Enerji fiyatları ve uranyum rezervleri azaldıkça, KNY'nin değeri artacak ve önemli bir rezerv haline gelecektir. Bu, KNY işlenmesindeki ekonomik belirsizliği ortadan kaldırabilir.