Hava kirliliği bunama riskini artırıyor: Çalışma endişe verici sonuçlar ortaya koydu

JAMA Neurology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, hava kirliliği ile bunama arasındaki ilişkiye dair kaygıları yeniden alevlendirdi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ülkeleri hava kirliliğiyle mücadele etmeye çağırırken, bu sorunun her yıl yaklaşık 7 milyon insanın ölümüne yol açtığı tahmin ediliyor. Daha önceki çalışmalar, PM2.5 partikülleri (çapı 2,5 mikrometreden küçük) ile bilişsel gerileme arasında bağlantı olduğunu öne sürmüştü.

ABD'de gerçekleştirilen ve türünün ilk örneği olan bir araştırma, PM2.5'e maruz kalmanın doğrudan merkezi sinir sistemini etkileyerek beyin fonksiyonlarını bozduğunu gösterdi. Pennsylvania Üniversitesi'nden araştırmacılar, 1999-2022 yılları arasında 11 ABD eyaletinde ölen ve demans teşhisi konmuş 602 kişinin otopsi raporlarını inceledi. Analizler, PM2.5'e yıllık ortalama her 1 mikrogram/metreküp artış için beyindeki tau ve amiloid proteinlerinin yayılımının %17 arttığını ortaya koydu.

Bu proteinlerin beyinde birikerek plak ve düğümler oluşturması, Alzheimer hastalığının belirgin semptomlarına yol açıyor. PM2.5 partikülleri, araç egzozları, odun sobaları ve bazı endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanıyor. Akciğerlere ve kana ulaşabilen bu partiküller gözle görülmüyor. Geçtiğimiz yıl yayımlanan başka bir araştırma ise, Alzheimer vakalarının neredeyse yarısının önlenebilir 14 yaşam tarzı faktörüne bağlı olduğunu göstermişti. Frontiers dergisinde yayımlanan veriler, 1990-2019 yılları arasında Alzheimer ve diğer demans türlerinin görülme oranının %148, vaka sayısının ise %161 arttığını belirtti. Uzmanlar, bu artışta yaşlanan nüfusu etkili görüyor.