Marmara Denizi'nin kirlilik tarihi araştırılıyor

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Temel Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven liderliğindeki projede, ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsüne ait Bilim-2 gemisiyle Marmara Denizi'nin 20 noktasından deniz tabanından 40-50 santimetre uzunluğunda sediment örnekleri alındı. Ege Üniversitesi'nde örneklerdeki sezyum varlığı ve kurşun dağılımı kullanılarak tarihlemeler yapılacak. Akdeniz Üniversitesi'nde mikroplastik varlığı tespit edilip sınıflandırılacak, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi'nde ise tespit edilen mikroplastiklerin polimerleri belirlenmeye çalışılacak. ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü'nde ise kirleticiler üzerinde kimyasal ölçümler gerçekleştirilecek.

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Mustafa Yücel, araştırmanın ilk sonuçlarını paylaştı. Yücel, deniz tabanındaki çökeltilerin denizlerin geçmişine dair bilgiler içerdiğini vurgulayarak, Marmara Denizi gibi kapalı bir sistemin tarihinin çevresindeki coğrafyanın tarihini de yansıttığını belirtti. Özellikle plastik varlığının inceleneceğini ve denizin tüm kirlilik tarihçesini ortaya koymayı hedeflediklerini ifade etti. Alınan örnekler birer santimetrelik dilimlere ayrılarak laboratuvarlara taşındı. Yücel, ön verilerin yaklaşık 70-80 yıl öncesine kadar uzandığını, bu süreçte Marmara Bölgesi'nin endüstrileşmesi ve artan nüfusun denize yansıyan kirliliği gösterdiğini açıkladı. Yakın dönem tabakalarda metal ve plastik yoğunluğunun yükseldiğini, kadmiyum ve çinko gibi metallerde artış tespit edildiğini ve organik karbonun da ölçüm hedefleri arasında olduğunu belirtti. Projenin dip çökeltilerinin daha doğru tarihlendirilmesini sağlayacağını ve hangi tarihte ne kadar kirlilik olduğunu, Marmara Denizi'nde dibe çökelme hızlarını ortaya koyacağını, böylece Marmara havzasına ne kadar kirlilik girdiğini ve ne kadarının dibe çöktüğünü belirleyeceklerini aktardı. Bu çalışmanın Türkiye'de bir ilk olduğunu da sözlerine ekledi.

Projenin Marmara Denizi'ndeki plastik kirliliğine neden olan faktörlerin geçmişten bugüne değişimini belirlemek için kapsamlı bir veri tabanı oluşturacağını belirten Yücel, bu sayede kirliliğin tarihsel seyrinin anlaşılacağını, sorunun köklerinin daha iyi değerlendirileceğini, gelecekteki boyutlarının farklı senaryolarla öngörülebileceğini ve bu tahminlerin kirliliğin etkilerini azaltmaya yönelik stratejilerin belirlenmesinde kritik rol oynayacağını ifade etti. Ayrıca, ulusal ve uluslararası düzenlemelerin, atık azaltma stratejilerinin ve toplumsal farkındalık çalışmalarının kirlilik seviyesine etkisinin inceleneceğini kaydetti.