Aksaray Üniversitesi ve Harran Üniversitesi işbirliğiyle yürütülen TÜBİTAK destekli projede, genetik mühendislik sayesinde süt alerjenini taşımayan buzağılar doğdu.
GENETİK MODİFİKASYON ÇALIŞMALARI
Proje kapsamında, tüp ortamında üretilen sığır embriyolarında beta-laktoglobulin (BLG) geninin CRISPR-Cas9 teknolojisi ile modifikasyonu gerçekleştirildi. Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesi Embriyo Transfer Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde yapılan transfer işlemleri sonucunda, biri dişi diğeri erkek olmak üzere iki sağlıklı buzağı dünyaya geldi. Bu buluş, özellikle çocuklarda sık görülen süt alerjisi sorununa çare arayan araştırmacılara umut oldu.
ÇALIŞMAYA KATILAN AKADEMİSYENLER
Proje, Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi’nden Prof. Dr. Faruk Bozkaya ve Prof. Dr. M. Osman Atlı'nın yürütücülüğünde, Aksaray Üniversitesi, Dicle Üniversitesi, Kastamonu Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü'nden akademisyenlerin katılımıyla gerçekleştirildi. İnek sütü, beslenme açısından önemli bir kaynak olmasına rağmen, beta-laktoglobulin (BLG) proteini çocuklarda alerjik reaksiyonlara neden olabiliyor. Türkiye'de her 100 çocuktan birinin inek sütü alerjisi taşıdığı biliniyor.
PROJENİN GELECEĞİ
Araştırmacılar, CRISPR-Cas9 teknolojisi ile BLG genini hedef alarak alerjiye sebep olan proteinin genetik düzeyde ortadan kaldırılmasını amaçladı. Mezbahadan alınan inek ovaryumlarından elde edilen yumurta hücreleri laboratuvar ortamında döllendi ve elde edilen zigotlara Cas9 enzimi ile rehber RNA aktarıldı. Sekiz gün boyunca özel koşullarda geliştirilen embriyolar, sıvı azot içinde saklandı. Değişime uğrayan embriyolar, Konya’nın Doğanhisar ilçesinde yetiştiricilerin taşıyıcı ineklerine transfer edildi. Bu çalışma, Türkiye’de ve dünyada bir ilki temsil ediyor.