Gökbilimciler, evrenin derinliklerinde şimdiye dek görülen en büyük gezegen oluşum alanını tespit ederek astronomi dünyasında büyük yankı uyandırdı. Dünya'dan yaklaşık 1.000 ışık yılı uzaklıktaki genç bir yıldızın etrafında dönen bu devasa öngezegen diski, hem boyutu hem de sıra dışı yapısıyla bilim insanlarını hayrete düşürdü.
GÜNEŞ SİSTEMİ'NDEN 40 KAT BÜYÜK DEVASA YAPI
Yaklaşık 640 milyar kilometre çapa sahip olan bu disk, Güneş Sistemi'nin tamamından tam 40 kat daha büyük bir alanı kaplıyor. İlk olarak 2016'da fark edilen yapı, NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu'nun son görüntüleriyle detaylı bir şekilde incelenme fırsatı buldu. Bu yeni görüntüler, diskin beklenenden çok daha hareketli ve düzensiz bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyuyor. Diskten dışarı doğru uzanan ince gaz ve toz iplikleri, normalde görülen sınırların çok ötesine taşıyor ve bu uzantıların büyük çoğunluğu diskin yalnızca bir tarafında yoğunlaşıyor.
'DRACULA’NIN CHIVITO’SU' ADINI NEREDEN ALDI?
Araştırma ekibi, bu olağanüstü yapıya "Dracula’nın Chivito’su" adını verdi. Bu isim, araştırmacılardan birinin Transilvanya kökenli olmasına (Drakula'ya gönderme) ve diğerinin Uruguaylı olmasına (ülkenin ünlü chivito sandviçine gönderme) dayanıyor. Kenardan bakıldığında, diskin koyu renkli orta katmanı ve üst-alt beyaz gaz tabakalarıyla gerçekten de bir sandviçi andırması bu ismin verilmesinde etkili oldu. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Kristina Monsch, "Bu seviyede detay, öngezegen disklerinde nadiren görülür. Hubble görüntüleri, gezegen beşiklerinin düşündüğümüzden çok daha aktif ve kaotik olabileceğini açıkça gösteriyor" diyerek keşfin önemini vurguladı. Bu diskin neredeyse tam kenardan görülmesi, asimetrik ve puslu yapıları daha da dikkat çekici kılıyor. Gezegenlerin, yıldızların etrafındaki gaz ve toz disklerinden oluştuğu biliniyor. Uzun süre bu disklerin sakin ve düzenli olduğu varsayılsa da, "Dracula’nın Chivito’su" gibi keşifler, bu varsayımı sorgulatıyor. Diskin yalnızca bir tarafında görülen gaz ve toz uzantıları, sistemin dışından içeri madde akışı veya çevresiyle etkileşim gibi dinamik süreçlerin bu kozmik yapıyı şekillendirdiğini gösteriyor. Araştırmacılar, bu devasa diskin tek bir büyük yıldız veya ikili bir yıldız sistemi barındırabileceğini düşünüyor. Bu yapı, 4.6 milyar yıl önceki Güneş Sistemi'nin nasıl göründüğüne dair büyütülmüş bir model olarak kabul ediliyor. Bilim insanları, bu eşsiz doğal gözlem sayesinde gezegen oluşumunun sırlarını James Webb Uzay Teleskobu gibi gelişmiş araçlarla çözmeye çalışacak.