Avrupa Birliği'nde Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması Direktifi (CSRD) ve Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ile bu alanda hukuki bir zemin oluşturulurken, Türkiye'de de Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) ile benzer bir adım atıldı. Ancak, bu raporları hazırlayacak uzmanların nasıl yetiştirildiği ve tanındığı konusunda iki bölge arasında belirgin farklar bulunuyor. Bu durum, iSG Haber köşe yazarlarından Şah Şeyhmus Ektirici tarafından detaylı bir şekilde incelendi.
AB'DE UZMANLIK: ÇOĞULCU VE PİYASA ODAKLI YAKLAŞIM
Avrupa Birliği'nde sürdürülebilirlik raporlama uzmanlığı, merkezi ve devlet tarafından yürütülen tek bir sınavla belirlenmiyor. Bunun yerine, uzmanlık genellikle uluslararası profesyonel sertifikasyon kuruluşları ve eğitim enstitüleri tarafından sunulan programlar aracılığıyla elde ediliyor. Bu programlar, katılımcılara CSRD ve ESRS'nin teknik gereklilikleri ve uygulama yöntemleri konusunda yetkinlik kazandırmayı hedefliyor. Küresel Raporlama Girişimi (GRI) Akademi'nin "Sertifikalı ESRS Sürdürülebilirlik Profesyoneli" programı gibi sertifikalar, sürdürülebilirlik raporlamasının stratejik ve operasyonel boyutlarını ele alan "ESG Raporlama Uzmanı" gibi çeşitli eğitimler, piyasada tanınırlık kazanmış durumda. Bu modelde uzmanlığın resmiyetini ve geçerliliğini belirleyen temel unsur, piyasa ve profesyonel çevrelerin kabulü oluyor.
TÜRKİYE'DE UZMANLIK: KAMU DENETİMİNDE MERKEZİ LİSANSLAMA
Türkiye'de ise sürdürülebilirlik raporlama uzmanlığı, merkezi ve kamusal bir lisanslama modeliyle tanımlanıyor. KGK'nın "Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Uzmanlığına İlişkin Usul ve Esaslar"ına göre, uzmanlık belgesi almak isteyen adayların KGK'nın düzenleyeceği merkezi bir sınava girmesi ve diğer şartları yerine getirmesi gerekiyor. Dört yıllık lisans programlarından mezun olanlar sınava başvurabiliyor ve sınavda başarılı olanlara, gerekli deneyim ve etik kuralları da sağladıkları takdirde Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Uzmanı (KSRU) lisansı veriliyor. Bu lisans, sahibine TSRS'ye uygun raporların hazırlanması, doğrulanması ve yönetilmesi konusunda resmi bir yetki ve sorumluluk yüklüyor. Bu yapı, Türkiye'yi sürdürülebilirlik raporlama uzmanlığını doğrudan kamu otoritesi aracılığıyla lisanslayan öncü ülkelerden biri haline getiriyor.
KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
AB ve Türkiye modelleri, uzmanlığın kazanılma biçimi, standartlara odaklanma ve resmi tanınırlık açısından farklılık gösteriyor. AB'de uzmanlık, esnek ve piyasa odaklı bir şekilde özel sertifikalarla kazanılırken, Türkiye'de KGK tarafından yönetilen merkezi bir sınav ve lisanslama sistemi mevcut. AB'deki sertifikalar genellikle CSRD/ESRS'ye odaklanırken, Türkiye'deki sınav öncelikle ulusal standartlar olan TSRS'lerin uygulama becerisini ölçüyor. Ancak, TSRS'lerin ESRS ile büyük ölçüde uyumlu olması, iki sistem arasında önemli bir bağlantı sağlıyor. AB modelinde tanınırlık, sertifikayı veren kuruluşun itibarına dayanırken, Türkiye modelinde devlet tarafından verilen lisans, ulusal sınırlar içinde yüksek düzeyde resmi ve yasal bir geçerlilik sunuyor. Her iki modelin de temel amacı, sürdürülebilirlik bilgilerinin güvenilir, karşılaştırılabilir ve yüksek kalitede raporlanmasını sağlayacak nitelikli insan kaynağını yetiştirmektir.