Kasım 2013'te başlayan ve Kuzey Amerika'nın batı kıyılarını sarsan deniz yıldızı erime olayı, dünya genelinde 40'tan fazla türü etkiledi. Hastalık, kabuklu, dikenli yüzeyde lezyonlarla başlıyor; kaslar çözülüyor, kollar bükülüp kopuyor ve deniz yıldızları birkaç gün içinde ölüyor.
NEREDEYSE YOK OLDULAR
24 kola kadar sahip olabilen ve günbatımı renkleriyle bilinen ayçiçeği deniz yıldızları (Pycnopodia helianthoides), yüzde 90'dan fazla kayıp yaşadı. 2015'e gelindiğinde Alaska'dan Meksika'ya kadar sahillerde neredeyse yok oldular; Uluslararası Doğa Koruma Birliği 2020'de türü 'kritik tehlikede' ilan etti. Deniz yıldızlarının yokluğu, denizkestanelerinin kontrolsüz çoğalmasına ve yosun ormanlarının tahrip olmasına yol açtı. Bu ormanlar ise birçok tür için yaşam alanı oluşturuyor, karbondioksiti emerek sera gazı birikimini azaltıyor ve kıyıları fırtınalara karşı koruyor.
TESPİTİ ZOR
Washington Üniversitesi'nden deniz ekoloğu Drew Harvell, hastalığa neden olan bakterinin histolojide 'diğerleri gibi görünmediğini', muhtemelen bağışıklığı baskılayan bir toksin ürettiğini ve bu nedenle tespitinin zor olduğunu belirtiyor. İlk çalışmalar etkenin virüs olduğunu düşündürürken, yaygın bir bakteri grubunda bulunması bilim insanlarını şaşırttı. Tanı sürecinde, hastalıksız birey bulmanın güçlüğü, hastalıklı dokularda görünür bir patojenin olmaması ve denizel bulaşıcı hastalıklar hakkında genel bilgi eksikliği gibi engellerle karşılaşıldı.
ETKENİN BAKTERİYEL OLDUĞU BULUNDU
Evrimsel ekolojist Melanie Prentice'in ekibi, karantinada yetiştirilen ayçiçeği deniz yıldızlarıyla yedi kontrollü maruziyet deneyi gerçekleştirdi. Enfekte doku ya da sıvıya maruz bırakılan sağlıklı bireyler hızla kötüleşti. Ancak, filtreleme (0,22 mikrometre) ve ısıtma sonrası materyalle temas eden deniz yıldızları sağ kaldılar; bu da etkenin bakteriyel olduğunu gösterdi. Laboratuvarda ve denizde toplanan enfekte örneklerin RNA dizilemesi, Vibrio pectenicida bakterisini ortaya çıkardı. Bu bakterinin FHCF-3 suşu, hastalıklı yıldızlardan izole edilip sağlıklı bireylere verildiğinde, kolların bükülüp erimeye başlamasıyla teşhis kesinleşti. Kanada’daki UBC ve Hakai Enstitüsü’nden deniz hastalıkları ekoloğu Alyssa Gehman, 'Hepimizin tüyleri diken diken oldu. ‘İşte bu’ dedik' dedi. Araştırma ekibi, iklim değişikliğinin de etkili olabileceğini düşünüyor; çünkü Vibrio bakterileri daha sıcak sularda çoğalıyor. Bazı ayçiçeği deniz yıldızı popülasyonları, Britanya Kolumbiyası fiyortlarında hayatta kalmaya çalışıyor. Gehman, 'Sıcaklığa bağımlılık meselesine yakından bakmalıyız,' dedi. The Nature Conservancy’den Jono Wilson ise, bu kaybın nedenini anlamanın hem türün toparlanması hem de yosun ormanlarının korunması için kritik olduğunu vurguladı.