Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, İpek Yolu Ekonomik Kuşağı projesinin 'yola çıktığını' duyurdu. 2030 yılına kadar küresel ekonomide önemli bir oyuncu olması beklenen Çin, yeni İpek Yolu projesiyle 150 ülkeyle ticari ilişkiler kurmayı hedeflediğini açıkladı.
İPEK YOLU EKONOMİK KUŞAĞI
Eylül 2025'te düzenlenen uluslararası medya turunda, 2023'te başlatıldığı belirtilen İpek Yolu projesi ön plana çıktı. 20 ülkeden 32 gazetecinin katıldığı 'İpek Yolu Ekonomik Kuşağı'nı Ortak İnşa Eden Ülkelerin Medya Liderliği Semineri'ne Türkiye'den Milliyet gazetesi de katıldı. Bu seminer, Türkiye için de büyük önem taşıyor çünkü Çin, Dünya Bankası raporlarına göre 8 trilyon dolarlık yatırım değerine sahip olan BRI'nin merkezine, Türkiye'nin hassasiyet gösterdiği Sincan eyaletini yerleştirdi. Çin'in kuzeydoğusundaki 19 farklı noktadan çıkan mallar, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 3 ana güzergah üzerinden dünyaya dağılacak.
UYGUR TÜRKLERİ VE İDDİALAR
Seminerde, Sincan'daki Uygur Türklerine yönelik 'soykırım yapıldığı' ve 'pamuk tarlalarında zorla çalıştırıldıkları' iddiaları gündeme geldi. Sincanlı üst düzey bir yetkili, bu iddialara tepki göstererek, "Sincan, İpek Yolu'nun başlangıç alanı. Bizim için Batı demek, Sincan demek" dedi. Çinli Profesör Zheng Liang ise Milliyet aracılığıyla yaptığı açıklamada, Sincan'da Uygurlulara yönelik bir zulüm veya soykırım olmadığını savundu. Liang, 2016'da Uygurların iş ve aş bulacağı programların açıklandığını ve 2017'de sosyal medyada başlayan 'Çin soykırım yapıyor' iddialarının, Çin'in ekonomik yükselişini engellemek isteyen ABD tarafından yayılan bir yalan olduğunu belirtti. Çinli gazeteciler de İpek Yolu ekonomisinin Sincan'daki güvenliği ve refahı artırdığını, ayrılıkçı terörün 2016'da sona erdiğini ve ekonomik kalkınma programları sayesinde eyalette her şeyin düzeldiğini ifade etti. Uzmanlar, Pekin yönetiminin 'ABD yalanları' olarak nitelendirdiği iddiaların Sincan ekonomisi üzerinde 'biraz kötü etkisi' olduğunu ancak yerel ekonominin bunun üstesinden geldiğini dile getirdi.
12 YILLIK ÇALIŞMA VE EKONOMİK BÜYÜME
Çin'in İpek Yolu Semineri'nde tanıttığı 'iş ve aş sorunu olmayan Uygurların yaşadığı Sincan turu'nun arkasında 12 yıllık bir çalışma yatıyor. Çin lideri Şi Cinping, 2012'de göreve gelmesinin ardından BRI'yi ve Sincan'ın BRI'nin merkezi olacağını 2013'te duyurdu. O dönemde ekonomik refahı en düşük eyaletlerden biri olan Sincan'da işsizlik ve fakirlik sorununu çözmek bir numaralı öncelik haline getirildi. Ülkenin önde gelen şirketlerine Sincan'da fabrika açma talimatları verildi ve 2016 yılı ülkenin doğusundan batısına yatırım yılı oldu. Şi, 2017'de İpek Yolu'nun merkezi Sincan olacağını yeniden vurguladı. İşsizlik sorunu 2018'de çözülürken, kültürel gelişime odaklanıldı ve okullarda Uygur Türkleri ile Çinlilerin kaynaşmasını sağlayacak merkezler açıldı. 2019'da Şi üçüncü İpek Yolu açıklamasını yaptı ve 2023'te 'Artık yola çıkıyoruz' dediğinde Sincan'da hem iş hem de aş vardı. Şi'nin 12 yıllık İpek Yolu yatırımı meyvesini verdi ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYİH) 2024'te yıllık bazda yüzde 6.1 artarak ilk kez 2 trilyon yuanı (273 milyar dolar) aştı. Bu rakam, Sincan'ın komşusu Kazakistan'ı geride bırakması ve Pakistan'a fark atması anlamına geliyor.