Milyonlarca vatandaş, yakında duyurulacak olan 500 bin sosyal konut kampanyasının detaylarını merakla bekliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu ay içinde açıklaması beklenen proje, 81 ilde hayata geçirilecek.
KİRALIK KONUTLAR İSTANBUL'DA ÖNCELİKLİ
Kampanya kapsamında konutların bir kısmının, özellikle İstanbul'da, sadece kiralık olarak sunulacağı belirtildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu yeni gelişmeyi geçtiğimiz Kabine toplantısında duyurmuştu. Kiralık evlerde de satışta olduğu gibi kura sisteminin uygulanacağı ifade ediliyor. Bu noktada kiralık konutların hangi bölgelerde yer alacağı, gelir kıstasının olup olmayacağı, kira bedelinin ne kadar olacağı, yıllık kira artışlarının nasıl belirleneceği ve konutların ne zaman teslim edileceği gibi sorular gündeme geliyor. Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı'ya göre, 500 bin sosyal konut projesinin yaklaşık %10'unun kiralık konut rezervi için ayrılması bekleniyor. İstanbul'da son bir yılda kira fiyatlarında enflasyonun üzerinde %40'lık bir artış yaşandığı ve ortalama bir kiralık daire fiyatının 35 bin TL civarında olduğu göz önüne alındığında, kiralık konut ihtiyacının önemi daha da belirginleşiyor. Yurt dışında da uygulanan belediye evleri modeli gibi, gelir gruplarına göre kiralanan evler üretmenin, hem kira geliri elde etme hem de arsa değerini artırma açısından avantajlı olduğu belirtiliyor. Kiralık konut üretiminde 1+1, 2+1 ve 3+1 daire tipleri değerlendirilebilirken, yoğunluğun 2+1 tiplerinde olması öngörülüyor. Kiranın düşük tutulması ve hanehalkı gelirinin konut kirasının üçte birini geçmemesi gibi global kabul gören oranlar dikkate alınacaktır. Kiralık konutların sosyal donatı alanları ve ulaşım akslarına yakın bölgelerde inşa edilmesi planlanıyor. Özellikle Başakşehir ve Arnavutköy gibi bölgeler ile Anadolu Yakası'nın kuzeyindeki yerler öne çıkıyor. Kiralanacak konutlarda oturacak hanehalkının gelirinin belli periyotlarda, muhtemelen yıllık olarak kontrol edileceği düşünülüyor. Bu durum, talep listesi oluşturulup kura yöntemiyle çekiliş yapılmasını gerektirebilir. Projenin ilk etapta sadece İstanbul'da yapılması değerlendiriliyor ve konutların tesliminin en erken 3 ila 4 yıl sonra gerçekleşmesi tahmin ediliyor. Kira artışlarının ise normal yasal düzenlemeye göre Tüketici Fiyat Endeksi'nin son 12 aylık ortalamasına bağlı olarak veya kanuni bir düzenleme ile asgari ücret artış oranı baz alınarak belirlenmesi bekleniyor.
KİRALIK KONUT ÜRETİMİNİN AVANTAJLARI
Konut kuralarına katılımın bir piyango gibi olabileceği belirtilirken, kiralık konut üretmenin fon sistemi çerçevesinde de modellenebilmesi ve yatırımcılara kira geliri elde etme imkanı sunması açısından avantajlı bir uygulama alanı yarattığı ifade ediliyor. Bu durum, kiralık konut üretimini oldukça cazip hale getiriyor.
KİRA FİYATLARI VE GELİR KONTROLÜ
Hanehalkı gelirinin konut kirasının üçte birini geçmemesi global anlamda kabul gören bir oran olarak belirtiliyor. Kira bedelinin ne olacağını doğrudan değerlendirmek mümkün olmasa da, dar gelirli vatandaşlara kiralanacağı için kiranın düşük tutulması gündemde olacaktır. Kiralanacak konutlarda oturacak hanehalkının gelirinin belli periyotlarda kontrol edileceği ve bu durumun talep listesi ve kura yöntemiyle yönetileceği değerlendiriliyor. Çocuk sayısı ve kişinin yaşı gibi farklı kriterlerin de puantaj modeliyle belirlenmesi daha uygun bir yaklaşım olarak görülüyor.
