Prim günü eksik olan veya borçlanma yoluyla emeklilik hayali kuranlar için 'kısmi emeklilik' önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor. Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi olan vatandaşlar için 3600 gün primle emeklilik hakkının hala mevcut olduğunu belirtti.
3600 GÜNLE KISMEN EMEKLİLİK ŞARTLARI
Sistem, Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK), Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'na göre farklılık gösterse de, 8 Eylül 1999 tarihi kısmi emeklilikte kritik bir eşik teşkil ediyor. Bu tarihten önce sigorta girişi olan SSK'lılar için kısmi emeklilik şartları şu şekilde sıralanıyor: 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim, kadınlarda 50 yaş ve erkeklerde 55 yaş. Ancak, yaş şartı sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak değişiklik gösterebiliyor. Örneğin, 8 Eylül 1976 öncesinde sigorta girişi olan erkekler için yaş sınırı 55 iken, 1 Nisan 1981 öncesinde sigorta girişi olan kadınlarda bu sınır 50 olarak belirleniyor. Bu tarihlere göre yaş şartı artış gösterebiliyor. Emin Yılmaz, emeklilik yaşının belirlenmesinde üç ayrı kritere dikkat çekerek, en yüksek yaşın geçerli olduğunu vurguluyor: 15 yılın dolduğu tarih, 3600 gün primin tamamlandığı tarih ve 55 yaşın (kadınlarda 50 yaş) tamamlandığı tarih. Bu üç hesaplamadan elde edilen yaşlardan en yüksek olanı, kişinin emeklilik yaşı olarak kabul ediliyor.
1999-2008 VE SONRASI GİRİŞLİLERDE DURUM
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigorta girişi olanlar için de kısmi emeklilik imkanı bulunuyor, ancak bu gruptaki şartlar daha farklı. Bu kişiler için 25 yıl sigortalılık süresi, erkeklerde 60 yaş, kadınlarda 58 yaş ve 4500 gün prim şartı aranıyor. 1 Mayıs 2008 sonrası sigorta yaptıranlar ise 5510 sayılı yasa kapsamında değerlendiriliyor. Bu dönemde prim gün sayısı 4600'den başlayarak kademeli olarak 5400'e kadar çıkabiliyor. Doğum ve askerlik borçlanmaları, bazı durumlarda emeklilik yaşını öne çekebiliyor. Erkeklerde askerlik sigortadan önce yapılmışsa, borçlanma sigorta başlangıcını geri çekerek avantaj sağlayabilir. Kadınlarda ise sigorta sonrası gerçekleşen doğumlar için doğum borçlanması, prim gününün tamamlanmasına yardımcı olabiliyor. Yılmaz, şu an hükümetin yeni bir kademeli emeklilik düzenlemesi hazırlığı olmadığını ancak ilerleyen dönemde taleplere göre böyle bir konunun gündeme gelebileceğini belirtiyor. Mevcut sistemde, normal şartlarda prim günü düşük olanların maaşları da daha düşük hesaplanıyor. Ancak 'alt sınır aylığı' uygulaması sayesinde, Hazine desteğiyle en düşük emekli maaşı 20.000 TL'ye tamamlanıyor. Bu durum, asgari ücret civarında prim ödeyenler için kısmi veya tam emeklilik arasında belirgin bir maaş farkı oluşmasını engelleyebiliyor. Yüksek prim ödeyenlerde ise maaş farkı daha belirgin hale gelebiliyor. EYT düzenlemesinden yararlanamayan ancak 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar için 3600 günle kısmi emeklilik hala önemli bir fırsat sunuyor. Ancak emeklilik planı yapmadan önce sigorta başlangıç tarihi, prim gün sayısı ve borçlanma seçeneklerinin dikkatle analiz edilmesi büyük önem taşıyor.