Orta Doğu'da son iki yıldır artan gerilim, enerji piyasalarında yeni bir risk dalgası yaratma potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, enerji altyapısına yönelik geniş çaplı saldırılar veya Hürmüz Boğazı'nın kapanması gibi en kötü senaryoların gerçekleşmesi durumunda petrol fiyatlarının hızla yükselebileceğini belirtiyor.
Petrol fiyatları tavan yapabilir
1970'lerin petrol krizlerinin yarattığı etkiler hâlâ hafızalarda tazeliğini korurken, mevcut durum 'kontrollü risk' olarak değerlendiriliyor. Ancak, ABD ve İsrail'in İran'a saldırması gibi uç bir senaryo gerçekleşirse, petrol fiyatları tarihinin en yüksek seviyelerine ulaşarak yüzde 80 artışla 108 dolara fırlayabilir. Orta Doğu, yenilenebilir enerji yatırımlarına ve ABD'nin kaya petrolü üretimindeki artışa rağmen küresel enerji arzında kritik bir rol oynamaya devam ediyor. Bölge, dünya petrol üretiminin yaklaşık üçte birini ve doğal gazın beşte birini karşılıyor.
Jeopolitik riskler ve etkileri
1948'den bu yana iki ana evreden geçen bölgesel çatışmalar, 7 Ekim 2023 sonrası farklı bir boyuta geçiyor. Hamas ve Hizbullah'ın zayıflaması, Suriye'deki siyasi değişimler ve İran'ın askeri kapasitesine yönelik baskılar, güç dengelerinde yeni bir dönemi işaret ediyor. Gazze, Lübnan-Suriye hattı, Kızıldeniz ve İran-İsrail ekseninde yaşanabilecek gelişmelerin piyasalar açısından belirleyici olacağı vurgulanıyor. Bu çatışmalar, dünya petrol ticaretini doğrudan etkileyebilir. Olası bir devletler arası büyük savaş, tüm tedarik zincirini tehdit edebilir ve İran'da yaşanacak bir savaş, dünya ekonomisine büyük bir darbe vurabilir. Bloomberg Economics, bölgedeki gelişmelerin petrol fiyatları açısından üç farklı senaryo sunduğunu belirtiyor: sınırlı etki, geçici şok ve büyük kriz. Özellikle büyük kriz senaryosunda, Hürmüz Boğazı'nın kapanması veya Suudi Arabistan ve Irak'taki tesislerin ağır hasar görmesi durumunda arzın yaklaşık yüzde 20'si devre dışı kalabilir ve petrol fiyatı yüzde 80 artışla 108 dolara yükselebilir. Bu durum, ABD'de sınırlı kayıplara yol açarken, Çin ve Avrupa ekonomilerini daha olumsuz etkileyebilir.
