İran'da son günlerde çeşitli şehirlerde meydana gelen protesto gösterileri, ülkedeki ekonomik koşulların ve uygulanan uluslararası yaptırımların etkisini yeniden gündeme getirdi.
EKONOMİK SIKINTILAR DERİNLEŞİYOR
Resmi kaynaklardan gelen bilgilerin kısıtlı olması nedeniyle sahadaki durumu net bir şekilde değerlendirmek zor. Ancak, özellikle İran para biriminin yaşadığı sert değer kaybı ve artan hayat pahalılığı, toplumsal huzursuzluğu daha da derinleştiriyor. İran, Orta Doğu'nun en büyük nüfusuna sahip ülkelerinden biri olmasına rağmen, ekonomik performansı açısından bölgedeki diğer ülkelerin gerisinde kalıyor.
ALIM GÜCÜNDEKİ DÜŞÜŞ
Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, 2024 itibarıyla İran'ın gayri safi yurtiçi hasılası (GSYH) yaklaşık 400 milyar dolar seviyesine ulaşacak ve dünya sıralamasında 30'lu basamaklarda yer alacak. Ancak, kişi başına düşen milli gelir 4-5 bin dolar arasında kalıyor. Son on yılda, uluslararası yaptırımlar nedeniyle İran ekonomisi dalgalı bir seyir izledi. 2018'de yeniden devreye giren yaptırımlar, İran riyalinin değer kaybetmesine neden oldu; 2015'te yaklaşık 32 bin riyal olan dolar kuru, günümüzde 850 bin-1,4 milyon riyal aralığına yükseldi. Tüketici enflasyonu ise yüzde 30-40 seviyelerinde seyrediyor, bu da halkın alım gücünü zayıflatıyor.
ULUSLARARASI YAPTIRIMLARIN ETKİSİ
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-İran İş Konseyi Başkanı Osman Aksoy, protestoların büyük ölçüde ekonomik nedenlerden kaynaklandığını ifade etti. Aksoy, İran para biriminde yaşanan sert değer kaybının, döviz kurlarının kısa sürede yükselmesiyle birlikte halkın ekonomik durumunu olumsuz etkilediğine dikkat çekti. Ayrıca, uygulanan uluslararası yaptırımlar nedeniyle İran ile ticaretin yalnızca belirli sektörlerde mümkün olduğunu vurguladı. Gıda, ilaç ve hijyen ürünleri gibi alanlar dışında ciddi kısıtlamalar mevcut. İran ile Türkiye arasındaki ticarette bir denge olduğunu belirten Aksoy, yaşanan gelişmelerin her iki ülkedeki şirketleri etkileyebileceğini, ancak Türkiye ekonomisi üzerinde doğrudan büyük bir etki yaratmayacağını düşündüğünü söyledi. Olayların ne kadar süreceği konusunda ise belirsizlikler devam ediyor.
