İsrail, başta Fransa olmak üzere Batılı ülkelerin Filistin devletini tanıma girişimine Batı Şeria'yı ilhak ederek karşılık vermeye hazırlanıyor. Amerikan Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İsrail'in böyle bir adım atabileceği konusunda Batılı ülkeleri uyardı. Gazze savaşının başlamasıyla İsrail, Batı Şeria'daki saldırılarını da artırmıştı.
BATI ŞERİA: FİLİSTİN-İSRAİL ÇATIŞMASININ KALBİ
Batı Şeria, Filistin-İsrail çatışmasının en önemli noktalarından biridir. Kudüs'ün eski şehrini de içeren Batı Şeria, 1948'e kadar İngiliz mandasının bir parçasıydı. 1948'deki savaşta Mavera-i Ürdün Emirliği (Hâşimi krallığı) bölgeyi ele geçirdi, ancak 1967 Arap-İsrail Savaşı'nda İsrail'in kontrolüne geçti. 1994'teki geçici barış anlaşmalarıyla Filistin yönetimi kuruldu, ancak İsrail'in Batı Şeria işgali devam etti. Doğu Kudüs hariç Batı Şeria'da halen 3 milyon Filistinli, bunların üçte biri mülteci konumunda yaşıyor.
BATI ŞERİA'NIN YÖNETİM BÖLGELERİ VE İSRAİL YERLEŞİMLERİ
1990'lı yıllardaki Oslo anlaşmalarıyla Batı Şeria, A, B ve C olmak üzere üç yönetim bölgesine ayrıldı. A bölgesi (%18) Filistin yönetiminin kontrolünde, B bölgesi (%22) ise ikili yönetim altında. C bölgesi (%60) ise tamamen İsrail kontrolünde ve neredeyse tüm Yahudi yerleşimleri burada bulunuyor. Batı Şeria'da İsrail hükümetinin onayından geçmiş 141 Yahudi yerleşimi ve resmi onayı olmayan 224 yerleşim birimi var. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, 2019'da Batı Şeria'nın bir bölümünü ilhak etmeyi planladığını açıklamıştı, ancak Birleşik Arap Emirlikleri ile İbrahim Anlaşmaları nedeniyle bu planını ertelemişti. Ağustos ayında ise Doğu Kudüs ve Batı Şeria arasında 3400 konutluk bir yerleşim projesi onaylandı. İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, bu projenin “Filistin devleti fikrini gömeceğini” belirtti. E1 adlı parsel için planlanan yerleşim, Kudüs ve Maale Adumim yerleşimlerini birleştirmeyi öngörüyor ve on yıllardır tartışılıyor.
İSRAİL'İN POLİTİKALARI VE ULUSLARARASI HUKUK
Chatham House'un Ortadoğu uzmanı Profesör Yossi Mekelberg, İsrail'in adımlarını “patlamaya hazır bir bomba” olarak nitelendirdi ve Trump politikalarının durumu kötüleştirdiğini vurguladı. Batı Şeria, 1987 ve 2000 yıllarında iki intifadanın da merkeziydi. 2002'de inşa edilen ve “utanç duvarı” olarak adlandırılan duvar, Filistinlilerin Kudüs'e ulaşımını ve hareket özgürlüğünü kısıtlıyor. İsrail, özel izinliler dışında Filistinlilerin Kudüs'e geçişine izin vermiyor. Gazze savaşının ardından İsrail, Batı Şeria'daki saldırılarını artırdı ve Yahudi yerleşimcilerin Filistin köylerine baskınları yoğunlaştı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 2016'da Batı Şeria'daki Yahudi yerleşim birimlerini uluslararası hukuka aykırı olarak nitelemişti. Batı Şeria sorununun çözülmeden Filistin-İsrail barışının sağlanmasının imkansız olduğu belirtiliyor.
