ABD'nin Suudi Arabistan'a F-35 savaş uçakları satış kararı İsrail'de büyük bir endişe dalgası yarattı. İsrailli uzmanlar, bu gelişmenin ülkenin Ortadoğu'daki hava üstünlüğünü ciddi şekilde tehdit edebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Tel Aviv yönetimi, bölgedeki askeri dengelerin değişebileceği ihtimalinden dolayı derin kaygılar taşıyor.
STRATEJİK DENGEYİ SARSAN ANLAŞMA
Donald Trump'ın Suudi Arabistan'a F-35 uçakları ve 300 tank satışını içeren anlaşmayı onaylaması, Riyad'ı ABD nezdinde İsrail ile eşit stratejik ortak konumuna yükseltti. İsrailli analistler, bu kararın ardından ülkenin bölgedeki hava hakimiyetinin geleceğine dair ciddi endişelerin arttığını vurguluyor. Uzman değerlendirmelerinde, İsrail'in son iki yılda Gazze, Lübnan, İran ve Yemen'e yönelik operasyonlarında F-35 filosunun belirleyici rol oynadığı özellikle altı çiziliyor.
NÜKLEER VE TEKNOLOJİ İŞBİRLİĞİ ENDİŞELERİ
Tel Aviv Üniversitesi Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nden Yoel Gozansky ve Eldad Şavit, kaleme aldıkları makalede Trump'ın Suudi Arabistan'a F-35 satma taahhüdünün yanı sıra iki ülke arasında sivil nükleer enerji, kritik mineraller, ileri teknolojiler ve güvenlik alanlarında da işbirliği öngörüldüğünü aktardı. Araştırmacılara göre Riyad'ın nükleer alana adım atması İsrail için temel bir endişe kaynağı oluştururken, yapay zeka ve ileri teknolojiler alanındaki işbirliğinin ABD'nin Çin'e karşı konumunu güçlendirdiği ve bunun İsrail'in çıkarlarıyla uyumlu olduğu savunuldu. Ancak Suudi Arabistan'a gelişmiş silah sistemleri verilmesinin, İsrail'in nitelikli askeri üstünlüğünü koruma mekanizmasının yeniden değerlendirilmesini zorunlu kıldığı belirtildi.
DİPLOMATİK MANEVRA ZORUNLULUĞU
Haaretz gazetesi askeri analisti Amos Harel, Trump'ın Suudi Arabistan'a F-35 satışına açıkça karşı çıkmadığını ve bu satışın İsrail-Suudi Arabistan normalleşmesine bağlanmadığını yazdı. Harel, İsrail'in hava üstünlüğünü kaybetme endişesinin şimdilik erken olduğunu savunurken, İsrail'in ihtiyaç duyduğu şeyin ABD yönetimlerinin Tel Aviv'in nitelikli askeri üstünlüğünü koruma yükümlülüğünü yasal olarak güvence altına alması olduğunu ifade etti. Yedioth Ahronoth gazetesi analisti Yossi Yehoshua ise anlaşmayı Ortadoğu'daki en hassas stratejik kararlardan biri olarak nitelendirerek, bu durumun İsrail'in temel stratejik üstünlük unsurlarından birini zayıflatacağını belirtti. Yehoshua, İsrail'in bu süreçte Suudi Arabistan ile tam kapsamlı diplomatik normalleşmeyi ve ortak bir savunma düzenlemesini içerebilecek açık ve bağlayıcı bir paket elde etmesi gerektiğine dikkat çekti.