Mekke'nin fethi sırasında yaşanan bir olay, komşuluk ilişkilerinin kutsal dinimizdeki önemini bir kez daha gözler önüne seriyor. Benî Kâ’b b. Huzâa kabilesinin sancaktarlarından Huveylid b. Amr el-Kâ’bî'nin anlattığına göre, bir sohbet sırasında Hz. Peygamber (sav), art arda üç kez, "Vallahi iman etmemiştir." buyurur. Sahabilerin merakla "Kim, yâ Resûlallah?" diye sormaları üzerine ise, "Komşusunun, kendisine kötülük yapabileceği kaygısından kurtulamadığı kimse" cevabını verir.
SOSYAL YAPIYI GÜÇLENDİREN KOMŞULUK
Birbirine yakın veya bitişik yerlerde yaşayan insanlar için kullanılan komşu tabiri, sadece bir yakınlık anlamı taşımaz. Komşu olmanın getirdiği hak ve görevlerin yanı sıra, bu ilişkilerden doğan bir düzen de bulunur. Bu düzene genel olarak komşuluk ilişkileri denir. İyi komşuluk bağları, sosyal dayanışmayı güçlendirmenin yanı sıra, ailelerin huzur ve güven içinde yaşamasını da sağlar. Mutlulukların ve üzüntülerin paylaşıldığı, sıkıntıların birlikte göğüslendiği komşuluk ilişkileri, toplumsal yapıyı sağlamlaştırır.
KÜLTÜRÜMÜZDE KOMŞULUĞUN YERİ
Kötü komşuluk ilişkileri ise sürekli bir rahatsızlık, güvensizlik ve yalnızlık hissine yol açar. Türk kültüründe "Ev alma komşu al" atasözü, komşuluğun önemini her iki yönüyle de vurgulayan isabetli bir tespit olarak öne çıkar. Bunun yanı sıra, "Komşu komşunun külüne muhtaçtır" ve "Komşuda pişer bize de düşer" gibi deyimler de komşuluk ilişkilerinin derin anlamını ve boyutlarını ortaya koyar. Aileden sonra insana en yakın sosyal çevreyi oluşturan komşular, bu nedenle hem Kur'an'da hem de hadislerde üzerinde hassasiyetle durulan bir konu olmuştur.
İYİ BİR İMAN VE AHLAK GÖSTERGESİ
Komşuların birbirleri üzerinde pek çok hakkı bulunur ve bu haklar asla ihlal edilmemelidir. Komşularla iyi geçinmek, onlara zarar vermemek, sevinçlerine ve kederlerine ortak olmak esastır. Yoksul komşuyu gözetmek, maddi ve manevi ihtiyaçlarını karşılamak varlıklı komşuların bir görevidir. Müslüman bir kişinin komşusuyla iyi ilişkiler içinde olması, onun güçlü bir imana ve güzel bir ahlaka sahip olduğunun en önemli göstergelerindendir. Nisa sûresi 36. ayette de iyilik yapılacaklar arasında yakın ve uzak komşular zikredilir. Peygamberimiz ise komşuluk hukukunun önemine değinirken, "Cebrâil bana komşuya iyilik etmeyi tavsiye edip durdu. Neredeyse komşuyu komşuya mirasçı kılacak sandım." buyurarak bu konunun hassasiyetini vurgulamıştır. Yine, "Komşusu elinden ve dilinden emin olmayan kimse mümin sayılmaz." hadisi de komşuluk ilişkisinin ne denli önemli olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bir komşunun hastasını ziyaret etmek, cenazesine katılmak, borç istediğinde vermek, zor durumda kaldığında yardımına koşmak, sevinci ve musibeti paylaşmak gibi pek çok hak, komşular arasındaki bağları güçlendirir. Komşunun evini, komşunun güneşini veya manzarasını engelleyecek şekilde yapmamak ve pişen yemek kokusunu komşuya belli etmek, belli ederse ondan da komşuya vermek gibi incelikler de bu hakların bir parçasıdır. Bu tavsiyeler, komşuluk ilişkilerinin kapsamlı bir çerçevesini çizerek, İslam'ın yardımlaşma, dayanışma ve zarar vermeme ilkeleri doğrultusunda hareket etmenin gerekliliğini vurgular. Ev içinde bile yüksek sesle konuşmaktan, müzik aletlerinin sesini açmaktan ve gürültü yapmaktan kaçınmak, komşuluk hukukuna riayet etmenin önemli bir parçasıdır.