SAĞLIK
Yayınlanma : 16 Eylül 2025 09:21

Mavi gözlerin sırrı çözüldü: Pigment değil, ışık saçılması

Mavi gözlerin sırrı çözüldü: Pigment değil, ışık saçılması
Bilim insanları, mavi göz renginin, mavi pigmentten değil, ışığın saçılmasından kaynaklandığını keşfetti. Melanin seviyesi, göz renginin belirlenmesinde önemli bir rol oynuyor ve genetik faktörler göz renginde çeşitliliğe neden oluyor.
Mavi gözlerin sırrı çözüldü: Pigment değil, ışık saçılması

TYNDALL ETKİSİ VE MAVİ GÖZLER

Araştırmacılar, mavi rengin kaynağının, gökyüzünün ve denizin mavi görünmesine benzer şekilde ışığın saçılmasıyla oluşan Tyndall etkisi olduğunu belirtiyorlar. Avustralya'daki Bond Üniversitesi'nden Dr. Davinia Beaver, göz renginin asıl belirleyicisinin melanin olduğunu açıkladı. Kahverengi gözler yüksek melanin içeriği nedeniyle ışığı emip koyu görünürken, mavi gözler düşük melanin içeriği nedeniyle kısa dalga boylarındaki ışığı (mavi) daha fazla saçıyor ve bu da mavi renk algısını yaratıyor.

GENETİK FAKTÖRLER VE GÖZ RENGİ

Melanin seviyelerindeki genetik farklılıklar, yeşil ve ela gözleri de oluşturuyor. Yeşil gözler, melanin seviyesi mavi gözlerden daha yüksek olduğu için daha nadir görülüyor. Ela gözler ise iristeki melanin dağılımının dengesizliğinden kaynaklanan değişken bir renk mozaiği sergiliyor. Uzun yıllar tek bir genin göz rengini belirlediği düşünülse de, son araştırmalar bunun birden fazla genin etkisiyle olduğunu gösteriyor. Bu durum, aynı ailedeki çocukların farklı göz renklerine sahip olmasını ve mavi gözlü ebeveynlerden yeşil veya açık kahverengi gözlü çocukların doğmasını açıklıyor. Avrupa kökenli bebekler, düşük melanin seviyeleri nedeniyle doğduklarında mavi veya gri gözlü olabiliyor, ancak yaşamın ilk yıllarında pigment birikimiyle göz rengi yeşile veya kahverengiye dönüşebiliyor. Yetişkinlikte göz rengi genellikle sabit kalıyor, ancak ışık, giyim ve bazı sağlık durumları küçük değişikliklere yol açabiliyor. Heterokromi, yani iki gözün farklı renkte olması, genetik faktörler, yaralanmalar veya sağlık sorunları nedeniyle ortaya çıkabiliyor. Kate Bosworth ve Mila Kunis gibi ünlülerde bu durum gözlemlenirken, David Bowie'nin gözleri gençliğinde geçirdiği bir kaza sonucu farklı görünmeye başladı. Kahverengi gözler dünyada en yaygın renk iken, İngiltere'de en yaygın göz rengi mavi.