33 yıllık Minsk Süreci, ABD, Rusya ve Fransa liderliğinde sona erdirildi. Bu gelişme, Güney Kafkasya'da yeni bir dönemin başlangıcını müjdeliyor; savaşlar ve istikrarsızlıkla anılan bölgede işbirliği ve barış umudu yeşeriyor. ntv.com.tr yazarı Serkan Demirtaş, son bir ayda yaşanan gelişmeleri değerlendirdi.
TARİHİ KARAR: AGİT MİNSK SÜRECİ'NİN SONU
1992'de Azerbaycan ve Ermenistan arasında başlayan Karabağ sorununun çözümü için kurulan AGİT Minsk Süreci, 1 Eylül 2025 itibariyle sona erdirildi. AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu ve AGİT dönem başkanı Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen, bu gelişmeyi duyurdu. Açıklamada, Minsk süreci ve bağlantılı yapılarının Ermenistan ve Azerbaycan'ın ortak çağrısı üzerine ve AGİT bakanlar konseyi kararıyla sona erdirildiği belirtildi. Sinirlioğlu, gelişmeyi “tarihi” olarak nitelendirerek diplomasinin gücüne dikkat çekti ve taraflar arasındaki ortak kararlılığın anlaşmayı mümkün kıldığını vurguladı.
BEYAZ SARAY ZİRVESİ'NİN ÖNEMİ
Azerbaycan ve Ermenistan, bu önemli adımını 8 Ağustos'ta ABD Başkanı Donald Trump liderliğindeki zirvede elde edilen sonuçlar doğrultusunda attı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Trump'ın arabuluculuğunda Karabağ savaşı sonrasında kalıcı barış anlaşması imzaladılar. İmzalanan niyet deklarasyonu, AGİT Minsk Süreci'nin sonlandırılması konusunda da iki ülkenin görüş birliğine vardığını gösterdi. Bakü ve Erivan'ın AGİT'e yaptığı ortak başvuru, 57 ülkeden oluşan AGİT bakanlar konseyi tarafından oybirliğiyle kabul edildi. Minsk Grubu da bu karar doğrultusunda dağıtıldı. Bu grup, ABD, Rusya Federasyonu ve Fransa eş başkanlığında faaliyet gösteriyordu. Ancak, üç eş başkan ülkenin farklı jeopolitik değerlendirmeleri ve siyasi bağlantıları, sorunun çözümüne engel olmuştu. Azerbaycan, 2000'li yılların ortalarından itibaren Minsk Grubu'na olan güvensizliğini dile getirirken, Fransa'nın Ermenistan'ı desteklemesi grubun işlevsizleşmesine yol açtı. 2020'deki savaş sonrasında Azerbaycan, Karabağ'daki topraklarının kontrolünü yeniden ele geçirdi ve iki taraf sınırların belirlenmesi ve kalıcı barış anlaşması için görüşmelere başladı.
TÜRKİYE'NİN OLUMLU DEĞERLENDİRMESİ
Minsk Süreci'nin sonlanması Türkiye tarafından olumlu karşılandı. Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında, Azerbaycan ve Ermenistan'ın ortak çabalarıyla mümkün olan bu tarihi kararın, iki ülke arasındaki barış sürecinin önemli bir aşaması olduğu vurgulandı. Türkiye-Ermenistan normalleşme süreci de bu gelişmeden etkilenecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Çin'de Azerbaycan Devlet Başkanı Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Paşinyan ile görüşerek süreci değerlendirdi ve iki liderin aynı istikamette olduğunu belirtti.
