Yaz aylarında artan kene vakaları üzerine uzmanlar, bilimsel araştırmalarını sürdürüyor. Türkiye'nin kene risk haritasını çıkarmayı hedefleyen uzmanlar, kenelerin yol açtığı hastalıkları da belirliyor. Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Veteriner Fakültesi'nde yürütülen çalışma, kenelerin yoğunlaştığı bölgeleri ve neden oldukları hastalıkları araştırıyor.
KENE ARAŞTIRMASI SAMSUN, SİNOP VE TOKAT'TA
Samsun, Sinop ve Tokat'ta doğadan toplanan kenelerle, bu bölgeler için kene kaynaklı hastalıkların risk haritası oluşturuluyor. Lyme hastalığına neden olan 'Ixodes' cinsi keneler üzerinde araştırmalar yapılıyor. Proje kapsamında, 2024 yılı itibarıyla toplanan kenelerde Lyme hastalığına ek olarak anaplazmozis, riketsiyozis, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) ve TBE (Kene Ensefaliti) etkenlerinin tespiti de hedefleniyor.
HANGİ BÖLGELERDE HANGİ KENE TÜRLERİ YAYGIN?
Çalışmalarda, Samsun'da özellikle Kızılırmak Deltası'nda 'Ixodes Ricinus' türü keneler, Sinop'ta 'Rhipicephalus' cinsi ve 'Ixodes Ricinus' türü, Tokat'ta ise KKKA'nın vektörü olan 'Hyalomma Marginatum' türü keneler ağırlıklı olarak tespit edildi. Toplanan keneler, stereomikroskop altında tür düzeyinde tanımlanıyor ve moleküler yöntemlerle taşıdıkları hastalık etkenleri belirleniyor. OMÜ Veteriner Fakültesi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve OMÜ Yabani Hayvan Hastalıkları ve Rehabilitasyonu Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Özlem Büyüktanır Yaş, kene kaynaklı hastalıkların belirlenmesine yönelik 10 yıla yakın bir süredir çalışma yürüttüklerini açıkladı. Çalışmanın yıl sonunda tamamlanması ve risk haritasının elde edilen verilere göre hazırlanması planlanıyor. Prof. Dr. Yaş, özellikle Samsun-Sinop bölgesinde çiftlik hayvanlarından topladıkları kenelerde hastalık etkilerini inceleyerek çalışmaya başladıklarını belirtti. Kene kaynaklı hastalıkların halk sağlığı ve hayvan sağlığı açısından önemli olduğuna dikkat çekti. Göçmen kuşların keneleri taşıdığını ve Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti'nin bu konuda önemli bir alan olduğunu vurguladı. Türkiye'de farklı kene türlerinin bulunduğunu ve coğrafi koşulların kene yaşamına uygun olduğunu belirten Prof. Dr. Yaş, iklim değişikliğinin kene popülasyonunda artışa yol açtığını, KKKA'nın 2002'den beri önemli bir tehdit oluşturduğunu ve kenelerin mikroskop ve PCR yöntemleriyle incelendiğini söyledi. Tokat'ın KKKA ve kene kaynaklı viral etkenlerin belirlenmesi için seçildiğini, yabani hayvanların keneler için önemli bir rezervuar olduğunu ve kenelerin yabani hayvanlardan çiftlik hayvanlarına ve insanlara aktarıldığını ifade etti. Kene popülasyonunun belirlenmesinin hastalıkların tedavisi için önemli olduğunu, kenelerin taşıdığı hastalık etkenlerinin belirlenmesinin Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığı stratejilerine katkı sağlayacağını belirtti. Vatandaşları hayvanlardaki keneleri nasıl çıkaracakları konusunda bilinçlendirdiklerini ve araziye çıkarken koruyucu kıyafetler giymelerini, evlerine döndüklerinde duş alıp vücutlarını kontrol etmelerini, kene görmeleri durumunda sağlık kuruluşuna başvurmalarını tavsiye etti. Keneyi cımbızla çıkarma yöntemini de anlattı.