SpaceX'e ait bir roketin geçen yıl Avrupa üzerinde yaklaşık 100 kilometre yükseklikte büyük bir lityum bulutu oluşturduğu ortaya çıktı. Bilim insanları bu durumu, "uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğine dair ilk kanıt" olarak değerlendiriyor.
LİTYUM BULUTUNUN OLUŞUMU
Yaklaşık bir yıl önce, SpaceX'in Falcon 9 roketinin üst aşaması, 23 Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine bıraktıktan sonra kontrolsüz bir şekilde atmosfere geri döndü. Bu rutin uçuş sırasında, Avrupa üzerinde yaklaşık 100 kilometre yükseklikte büyük bir lityum ve diğer kirleticilerden oluşan bir bulut meydana geldi. Bu bulutun varlığı, hakemli dergi Communications Earth & Environment'ta yayımlanan yeni bir makalede detaylı olarak açıklandı.
UYDU FIRLATMALARININ ÇEVRESEL ETKİLERİ
Uydu fırlatmalarındaki hızlı artış, bilim insanlarını Dünya'nın üst atmosferi üzerindeki çevresel etkiler konusunda endişelendiriyor. Sadece SpaceX değil, birçok şirket ve devlet de kendi uydu takımyıldızlarını kurmayı planlıyor. Bu uyduların sınırlı kullanım ömürleri nedeniyle sürekli yenilerinin fırlatılması gerekiyor. Bu durum, atmosfere istemeden kimyasal madde salınımı anlamına gelebilir. Araştırmacılar, Almanya'daki bir rezonans lidar sistemiyle İrlanda'nın batısında, roketin kontrolsüz düşüşü sırasında oluşan bu büyük lityum bulutunu gözlemlediler.
KİRLİLİĞİN İLK KANITI
Falcon 9 roketlerinin üst aşamaları, ağırlıklarını azaltmak amacıyla havacılık sınıfı özel bir alüminyum-lityum alaşımından üretiliyor. Atmosfere yeniden giriş sırasında aşırı ısınan bu malzeme parçalanarak metal ve oksit bileşiklerinin yayılmasına neden oluyor. Ekip, bu olayın "uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğinin ilk ölçümü ve buna dair ilk kanıt" olduğunu vurguluyor. Şu an için bu kirleticilerin atmosferin iklim ve sıcaklık düzenleme kapasitesi üzerindeki kesin etkileri bilinmemekle birlikte, artan uydu trafiği ve yeniden girişler göz önüne alındığında, uzmanlar üst atmosfer kirliliğinin gelecekte daha önemli bir bilimsel ve çevresel gündem maddesi haline gelebileceği görüşünde.