Türkiye ve Suriye arasında 13 Ağustos'ta imzalanan Ortak Eğitim ve Danışmanlık Mutabakat Muhtırası, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcını simgeliyor. Bu muhtıra, iki ülkenin imzaladığı ilk askeri anlaşma olmasıyla dikkat çekiyor ve Türkiye'nin Suriye'ye terörle mücadele konusunda vereceği desteğin hukuki altyapısını oluşturuyor. Gazeteci Serkan Demirtaş, ntv.com.tr için kaleme aldığı yazıda bu gelişmeyi değerlendirdi.
ANKARA-ŞAM İŞBİRLİĞİ GENİŞLİYOR
8 Aralık 2024'te Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Suriye'de başlayan yeni dönem, Ankara-Şam ilişkilerinde kapsamlı bir işbirliği sürecini başlattı. Ahmed Şara liderliğindeki yeni Suriye yönetimiyle yakın ilişkiler kuran Türkiye, sekiz aylık süre içinde enerji, ticaret, tarım ve ulaştırma gibi birçok alanda Suriye'ye destek sağladı ve ülkenin yeniden yapılanmasına katkıda bulundu. Bu desteğin güvenlik ve savunma alanına da yansımasıyla, 13 Ağustos'ta Ankara'da Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Suriye Savunma Bakanı Murhef Ebu Kasra tarafından “Ortak Eğitim ve Danışmanlık Mutabakat Muhtırası” imzalandı. Bu muhtıra, iki ülkenin 8 Aralık 2024 sonrası dönemdeki ilk askeri anlaşması olarak tarihi bir öneme sahip ve gelecek anlaşmalar için bir işaret niteliği taşıyor.
ANLAŞMANIN ÖNEMLİ MADDELERİ
Suriye basınında yer alan haberlere göre, anlaşma üç temel faaliyet alanında işbirliğini içeriyor: Askeri personel arasında düzenli değişimle uzmanlık eğitimi kurslarına katılım; uzmanlık beceri eğitimleri verilmesi; ve terörle mücadele, mayın temizleme, siber savunma, askeri mühendislik, lojistik ve barışı koruma operasyonları alanlarında programların yürütülmesi. Ayrıca, askeri sistemlerin modernizasyonu için uzman desteği sağlanması da anlaşmanın kapsamında yer alıyor. Türk Savunma Bakanlığı kaynakları da anlaşmanın içeriğini doğrulayarak, Türkiye'nin Suriye'ye terörle mücadele ve savunma kapasitesini artırma konusunda kararlılığını vurguladı. Kaynaklar, muhtıranın askeri eğitim ve işbirliğinin koordinasyonunu, planlamasını, danışmanlığı, bilgi ve tecrübe paylaşımını, savunma ihtiyaçları doğrultusunda askeri teçhizat teminini ve teknik destek sağlamayı hedeflediğini belirtti. Türkiye daha önce Suriye'ye askeri heyetler göndererek yeni Suriye ordusunun kurulması ve kapasitesinin geliştirilmesi için fizibilite çalışmaları yapmış, ayrıca Şam Büyükelçiliği'ne atanan askeri ataşe aracılığıyla iletişim olanaklarını artırmıştı. Suriye, geçen ay Süveyda bölgesinde yaşanan gerilim sırasında savunma kapasitesinin güçlendirilmesi için Türkiye'den yardım talep etmişti. Anlaşma kapsamında, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Suriye ve Türkiye topraklarında Suriye ordusuna eğitim vermesi, Suriye tarafının belirleyeceği askeri bölgelerde gerçekleştirilecek ve silah sistemleri ve askeri teçhizat kullanımına dair eğitim de verilecek.
SDG'YE VERİLEN MESAJ
Anlaşmanın zamanlaması da dikkat çekici. Muhtıranın imzalandığı gün, Suriye'den Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Savunma Bakanı Ebu Kasra ve İstihbarat Başkanı Hüseyin Es Seleme, Türkiye'de Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Savunma Bakanı Güler ve MİT Başkanı İbrahim Kalın ile görüştü. Görüşmelerin ana konularından biri, Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) 10 Mart'ta Şam yönetimiyle yaptığı anlaşmaya uymaması ve İsrail ile işbirliğiydi. SDG'nin Münbiç ve Halep kırsalında Suriye birlikleriyle çatışmalara girmesi de görüşmelerde ele alındı. Türkiye, SDG'nin terör örgütü PKK'nın Suriye uzantısı olan YPG ile bağlantılı olduğunu belirterek, örgütün silahlarını bırakıp Suriye ordusuna entegre olmasını talep ediyor. Dışişleri Bakanı Fidan, SDG'ye Suriye'nin toprak bütünlüğüne ve Türkiye'ye tehdit olmaktan çıkması çağrısı yaparken, İsrail'in maşası olmaması uyarısında bulundu. Fidan'ın sertleşen tonu, Türkiye'nin SDG'ye karşı operasyon düzenleyebileceği veya Suriye ordusunun başlatacağı bir harekata destek verebileceği yorumlarına yol açtı. Ankara'da imzalanan anlaşma, Türkiye-Suriye arasında askeri işbirliğinin ilk yasal zemini oluşturarak SDG'ye de önemli bir mesaj verdi. İki ülkenin askeri ve savunma sanayi işbirliğini genişletecek başka anlaşmalar imzalaması da bekleniyor.
