Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi (KOSAM), dijital dönüşümün ekonomik, kültürel ve toplumsal boyutlarını mercek altına alan "Dijital Dönüşüm Çağında Veri Kapitalizmi, Modern Emperyalizm ve Teknofeodalizm" başlıklı kapsamlı bir rapor yayımladı. Rapor, Türkiye'nin dijital bağımlılık döngüsünden çıkış yollarını aydınlatmak için somut politika önerileri sunuyor.
Veri Kapitalizmi ve Dijital Sömürünün Tehlikeleri
KONYA KOSAM tarafından hazırlanan raporda, veri kapitalizminin küresel ve yerel etkileri detaylı bir şekilde incelendi. Rapora göre, bireylerin dijital platformlarda ürettiği veriler, büyük şirketler tarafından toplanarak ekonomik, siyasi ve kültürel çıkarlara dönüştürülüyor. Bu durum, kullanıcıları "dijital serf" konumuna düşürürken, platformları da "dijital derebeyi" haline getiren bir teknofeodal düzeni besliyor. Ekonomik tekelleşme, kişisel gizliliğin ihlali ve toplumsal manipülasyon gibi ciddi risklere dikkat çekiliyor.
Türkiye'nin Dijital Egemenlik Mücadelesi
Rapor, Türkiye'nin küresel veri ekonomisinde önemli bir veri sağlayıcı olmasına rağmen, bu verileri ekonomik ve teknolojik değere dönüştürme konusunda sınırlı kaldığını ortaya koyuyor. Dijital reklam pazarının büyük bir kısmının yabancı platformların kontrolünde olması, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun (KVKK) Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile tam uyumlu olmaması ve düşük dijital okuryazarlık seviyesi gibi faktörler, Türkiye'yi "veri kolonisi" olma riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) ile dijital platform çalışanları, algoritmik sistemlere olan bağımlılıkları nedeniyle bu durumdan olumsuz etkileniyor.
Dijital Egemenlik İçin Yol Haritası
KOSAM raporu, Türkiye'nin dijital egemenliğini güçlendirmek adına bir dizi somut adım öneriyor. Bu adımlar arasında KVKK'nın GDPR ile tam uyumunun sağlanması, dijital rekabeti düzenleyen yasaların çıkarılması ve bağımsız bir Veri Koruma Kurumu'nun oluşturulması yer alıyor. Ayrıca, yerli ve açık kaynaklı yazılımların kamu kurumlarında yaygınlaştırılması, yerli bulut ve veri merkezlerinin kurulması, dijital okuryazarlık eğitimlerinin eğitim müfredatına dahil edilmesi, veri kooperatiflerinin desteklenmesi ve yerli dijital medya platformlarının teşvik edilmesi gibi stratejiler öne çıkıyor. Rapor, dijital egemenlik mücadelesinin kısa, orta ve uzun vadeli hedeflerle planlanması gerektiğini vurguluyor.
