Yeni bir araştırmaya göre, eğer tüm uyduların kontrolü bugün kaybedilirse, ilk büyük çarpışmanın yaşanması için geriye sadece 3 günden az bir süre kaldı. Gökbilimciler, Dünya yörüngesinin ne kadar tehlikeli bir duruma geldiğini gözler önüne sermek amacıyla 'CRASH Clock' (Çarpışma Saati) adını verdikleri yeni bir ölçüm yöntemi geliştirdi.
UZAYDA KONTROL KAYBI TEHLİKESİ BÜYÜYOR
Araştırmanın sonuçları oldukça endişe verici. Eğer bugün yörüngedeki tüm uyduların kontrolü kaybedilirse, ilk büyük çarpışmanın meydana gelmesi 3 günden kısa sürecek. Bu süre, 2018'de yapılan benzer bir hesaplamada 128 gün olarak belirlenmişti. Ancak son 8 yılda, özellikle SpaceX'in Starlink gibi mega uydu projeleriyle birlikte yörünge adeta uyduyla dolup taştı. 2018'in sonunda alçak Dünya yörüngesinde yaklaşık 2 bin aktif uydu bulunurken, Mayıs 2025 itibarıyla bu sayı yüzde 485'lik bir artışla 11 bin 700'ün üzerine çıktı.
CRASH CLOCK NEDİR VE NEDEN ÖNEMLİ?
Nükleer savaş riskini ölçen 'Kıyamet Saati'ne (Doomsday Clock) benzer bir mantıkla çalışan CRASH Clock, yörünge sağlığını değerlendiriyor. Araştırmanın yazarlarından Aaron Boley, bu saatin 'hata payımızın ne kadar azaldığını gösteren çevresel bir gösterge' olduğunu belirtiyor. Uyduların herhangi bir teknik arıza, siber saldırı veya şiddetli bir güneş fırtınası nedeniyle devre dışı kalması durumunda, operatörlerin müdahale edebilmek için sadece birkaç günü kalıyor.
KESSLER SENDROMU VE UZAY ENKAZI TEHDİDİ
Araştırmanın başyazarı Sarah Thiele, bu tür bir senaryonun gerçekleşme olasılığının en yüksek olduğu durumun şiddetli güneş fırtınaları olduğunu vurguluyor. Güneşten gelen yoğun radyasyonun uydu sistemlerini geçici olarak felç edebileceği ve bu durumda uyduların konumunu belirlemenin imkansız hale gelerek 'körlemesine' çarpışmalara yol açabileceği belirtiliyor. Bilim insanlarını en çok korkutan ise Kessler Sendromu. Bu teoriye göre, yörüngedeki bir çarpışma o kadar çok enkaz oluşturur ki, bu enkazlar diğer uydulara çarparak bir zincirleme reaksiyon başlatır. Bu süreç geri döndürülemez ve alçak Dünya yörüngesini tamamen kullanılmaz hale getirebilir, bu da internet, GPS ve hava durumu tahmin sistemlerinin çökmesine neden olabilir. 2025 yılında gerçekleşen 324 fırlatma ile yeni bir rekor kırılırken, uzmanlar 'şu an geri döndürülemez bir çarpışma silsilesinin erken aşamalarında olabileceğimiz' konusunda uyarıyor.