Şanlıurfa'da bulunan ve Neolitik Çağ'ın önemli yerleşim yerlerinden biri olan Karahantepe, Arkeoloji Dergisi tarafından 2025 yılının 'dünyanın en önemli keşfi' olarak nitelendirildi. Dergide yer alan makalede, bölgede altı yıl önce ortaya çıkarılan ilk taş yapıların, Çömlek Öncesi Neolitik dönemde yaşayan insanların öyküsünü değiştirmeye devam ettiği vurgulandı.
İnsan Yüzlü T Sütunu ve 3 Boyutlu Anlatı
Bu yılki kazılarda, arkeoloji dünyasında büyük yankı uyandıran iki önemli buluntuya imza atıldı. Bunlardan ilki, oyulmuş bir insan yüzüne sahip olan ve T sütunu olarak bilinen bir taş anıt. İkincisi ise, İstanbul Üniversitesi'nden arkeolog Necmi Karul'un dünyanın en eski üç boyutlu anlatısını temsil ettiğine inandığı bir eser koleksiyonu. Bu buluntular, Neolitik dönem insanlarının kendilerini nasıl algıladıklarına dair yepyeni bilgiler sunmanın yanı sıra, sembolik düşünceye dair az bulunan zengin kanıtlar da sağlıyor. Özellikle 1,4 metre yüksekliğindeki, kaya zeminden oyulmuş ve M.Ö. 9. binyıla tarihlenen bu üç boyutlu yüz betimli sütun, insanlık tarihi açısından büyük önem taşıyor.
Heykeller ve Sembolik Anlamlar
Kazı alanının başka bir bölümünde, terk edilmiş bir binada bulunan, dibi olmayan taş bir kase içerisinde bir taş levha, taş çubuklar ve yaban domuzu, akbaba ile tilkiyi temsil eden taş figürler ortaya çıkarıldı. Arkeolog Necmi Karul'a göre bu hayvanlar, Neolitik insanların hikayelerinde önemli bir yere sahipti. 3,3 cm yüksekliğindeki figürlerin başlarının kireçtaşı bir halkayla çevrili olması ve kaseye sembolik bir sırayla yerleştirilmiş olmaları, dönemin karmaşık inanç sistemlerine işaret ediyor. Karahantepe'deki bu son buluntular, Neolitik çağ insanının kendini T biçimli sütuna işlemesinin ilk örneğini sunarak insanlık tarihine ışık tutuyor.
10 Ayrı Alanda Sürdürülen Kazılar
Taş Tepeler Projesi kapsamında 2025 yılı kazı çalışmaları, Şanlıurfa'da 10 ayrı alanda devam ediyor. Göbeklitepe ve çevresinde bulunan T biçimli dikilitaşların üzerlerindeki kol ve el kabartmaları, bu taşların insanı sembolize ettiği düşüncesini güçlendiriyordu. Karahantepe'de ortaya çıkarılan insan yüzü betimli T biçimli dikilitaş ise, Neolitik dönem araştırmalarında bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor. Dikilitaşın üst kısmındaki keskin hatlı yüz betimi, derin göz çukurları ve küt burun yapısıyla, daha önce bulunan insan heykelleriyle benzer bir üslup taşıyor. Bu keşif, Neolitik insanın sadece teknik becerilerini değil, aynı zamanda kendini ifade etme biçimini ve soyut düşünme yeteneğini de gözler önüne seriyor.
