2009'da ortak kültürel bağlar ve ekonomik ilişkiler temelinde kurulan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), 7 Ekim'de Azerbaycan'ın Gebele kentinde düzenlenen zirvede stratejik dayanışma, savunma ve güvenlik konularına daha fazla ağırlık verme kararı aldı.
SAVUNMA VE GÜVENLİK VURGUSU
Azerbaycan'ın ev sahipliğinde gerçekleşen 12. TDT Zirvesi'ne, dönem başkanı Azerbaycan'ın yanı sıra Türkiye, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Macaristan, Türkmenistan ve KKTC liderleri katıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da yer aldığı zirvede, jeopolitik değişimler ve riskler karşısında TDT'nin savunma ve güvenlik konularını daha fazla gündemine alması ana sonuçlardan biri oldu. Zirve sonunda yayımlanan Ortak Bildiri'de, TDT üyelerinin küresel ve bölgesel konulara ilişkin ortak pozisyon almaları, terör başta olmak üzere güvenlik riskleri karşısında işbirliğini güçlendirmeleri ve ilişkileri "stratejik ortaklık" düzeyine çıkarmaları gerektiği vurgulandı.
ALİYEV'DEN ORTAK TATBİKAT ÖNERİSİ
Zirvede dikkat çeken önemli bir gelişme, Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev'in güvenlik olmadan ekonomik kalkınmanın mümkün olmayacağını vurgulayarak TDT ülkeleri arasında askeri ve askeri teknik işbirliğinin önemine dikkat çekmesi oldu. Aliyev, Azerbaycan ile Türkiye arasındaki mevcut derin işbirliğine atıfta bulunarak, 2026 yılında Azerbaycan'da TDT ülkelerinin ortak askeri tatbikat yapmasını önerdi. Bu öneri, Nahçıvan Anlaşması'na da atıfta bulunarak barışın korunması ve güvenliğin TDT'nin ana sorumluluklarından biri olduğunu hatırlattı. Aliyev'in bu önerisi, Bakü ile Moskova arasındaki gergin ilişkilere denk gelmesi açısından da dikkat çekici bulundu. Rusya ile daha yakın ilişkileri olan Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın bu konuda daha temkinli yaklaşabileceği öngörülürken, tarafların ilk aşamada Siber Güvenlik Konseyi kurulması yönünde adım atabileceği belirtildi.
TDT ARTIK KÜLTÜREL BİRLİKTEN FAZLASI
Cumhurbaşkanı Erdoğan da TDT'nin değişen jeopolitik düzen ve ortak riskler karşısında yeni yetenek ve görevler üstlenmesi gerektiğini belirterek, "Türk Devletleri Teşkilatı artık sadece kültürel bir birliktelik değil. Stratejik bir dayanışma platformudur," dedi. Erdoğan, istihbarattan, sınır güvenliğinden siber alana kadar çok boyutlu işbirliğinin konuşulduğunu ve dünyadaki savunma harcamalarını artırma eğilimine TDT üyelerinin de adım attığını kaydetti. Türkiye'nin gelecek yıl TDT'de dönem başkanlığını üstleneceği ve bu dönemde güvenlik ve savunma sanayi işbirliği alanlarında yeni bir ivme kazandırılmasının beklendiği de açıklandı. Zirvede ayrıca, üye olmayan ülkeler ve kuruluşlarla daha esnek çalışma imkanı sağlayacak "TDT Plus" adlı yeni bir formatın da yaşama geçirildiği duyuruldu. Zengezur Koridoru ve bağlantısallık projeleri de zirvede ele alınan diğer önemli konulardandı.
