Avustralya’nın ulusal bilim kurumu CSIRO tarafından Antarktika’da yapılan bir araştırma, beklenmedik bir olay sayesinde çığır açıcı sonuçlar elde etti.
KAYIP ROBOTUN GERİ DÖNÜŞÜ
Okyanus verileri toplamak amacıyla Totten Buzulu’na gönderilen serbest dolaşan bir deniz robotu, akıntılara kapılarak rotasından saptı ve aylarca kayboldu sanıldı. Ancak dokuz ay sonra geri döndüğünde, bilim insanlarının daha önce hiç erişemediği değerli verilerle karşılaştı.
VERİLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İÇİN KRİTİK
Robot, tuzluluk ve sıcaklık sensörleri ile donatılmıştı ve normalde her 10 günde bir su yüzeyine çıkarak verilerini uydulara gönderecek şekilde tasarlanmıştı. Akıntılar, robotu Denman Buzulu ve Shackleton Buz Sahanlığı’nın altına sürükledi. Bilim ekibi, robotun kaybolduğunu düşünürken, cihaz buzun altından çıkarak yeniden sinyal verdi ve deniz tabanından ölçümler yapmayı sürdürdü. Robot, toplamda 195 ayrı veri profili topladı. Buz sahanlığına çarptığı anlarda ölçtüğü derinlik verileri, uydu görüntüleriyle karşılaştırılarak robotun izlediği rota yeniden oluşturuldu. Bu çalışma, Doğu Antarktika’daki bir buz sahanlığının altından alınan ilk doğrudan okyanus ölçümleri olarak bilim tarihine geçti.
KÜRESEL TEHLİKE: DENMAN BUZULU
Elde edilen veriler, Shackleton Buz Sahanlığı’nın şimdilik sıcak su tehdidi altında olmadığını gösterdi. Ancak Denman Buzulu’nun altında, buzun erimesine neden olan ılık deniz suyu bulunduğu tespit edildi. Uzmanlar, Denman Buzulu’nun tamamen erimesinin küresel deniz seviyelerinin yaklaşık 1,5 metreye kadar yükselmesine yol açabileceğini belirtiyor. Bu durum, birçok kıyı bölgesinin kalıcı olarak su altında kalmasına neden olabilir. Araştırmacılar, başlangıçta bir hata gibi görünen bu olayın, Antarktika araştırmaları açısından büyük bir fırsat olduğunu dile getiriyor. Daha önce hiç incelenmemiş bölgelerden elde edilen bu veriler, iklim değişikliğinin buzullar üzerindeki etkisini anlamada kritik bir rol oynuyor. Robotun zorlu koşullarda aylarca çalışabilmesi, gelecekte daha fazla otonom deniz aracının Antarktika’nın en ulaşılmaz noktalarına gönderilmesinin önünü açabilir. Söz konusu veriler, Aralık 2025’te Science Advances dergisinde yayımlanacak.
