Exeter Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan ve The Guardian gazetesinde yer alan yeni bir araştırma, dünyanın sera gazı salımlarına bağlı ilk yıkıcı iklim eşiğini aştığını ortaya koydu. Bezos Earth Fund tarafından desteklenen Küresel Eşik Noktaları raporu, sıcak su mercan resiflerinin uzun vadeli bir çöküş sürecine girdiğini ve bunun yüz milyonlarca insanın geçim kaynağını tehdit ettiğini belirtti.
MERCAN RESİFLERİ KRİTİK EŞİĞİ AŞTI
23 ülkeden 87 kurum ve 160 bilim insanının katkısıyla hazırlanan çalışma, küresel ısınmanın sanayi öncesi döneme göre 1,5 santigrat dereceye yaklaşmasıyla mercan resiflerinin “yaygın çöküş” evresine girdiğini vurguladı. Rapora göre, tüm deniz canlılarının yaklaşık dörtte birine ev sahipliği yapan sıcak su resifleri, 1 ila 1,5 santigrat derece arasındaki bir ısınma düzeyinde kritik eşiği geçti. Bu eşiğin merkez değeri 1,2 derece olarak belirlenirken, mevcut küresel ortalama sıcaklık yaklaşık 1,4 dereceye ulaşmış durumda. Çalışmada, “Küresel ortalama yüzey sıcaklığını mümkün olan en kısa sürede 1,2 dereceye ve nihayetinde en az 1 dereceye düşürmediğimiz sürece, sıcak su mercan resiflerini anlamlı ölçekte koruyamayacağız” ifadesi kullanıldı.
'KEŞFEDİLMEMİŞ BİR BÖLGEYE GİRİŞ'
Rapor, Ocak 2023’te başlayan ve kayıtlardaki en şiddetli dördüncü küresel mercan ağarma dalgasının ortasında yayımlandı. Yüksek okyanus sıcaklıkları, 80’den fazla ülkedeki resiflerin yüzde 80’inden fazlasını etkiledi. Bilim insanları bu durumu “keşfedilmemiş bir bölgeye giriş” olarak tanımladı. Exeter Üniversitesi Küresel Sistemler Enstitüsü Direktörü Profesör Tim Lenton, “Artık eşik noktalarını gelecekteki bir risk olarak konuşamayız” dedi ve ekledi: “Sıcak su mercan resiflerinin yaygın çöküşe geçişi çoktan başladı. Bu ise, resif ekosistemlerine gıda, kıyı koruması ve gelir için bağımlı yüz milyonlarca insanı etkiliyor.” Raporda, özellikle Karayipler’deki resiflerin deniz ısı dalgaları, biyolojik çeşitliliğin azalması ve mercan hastalıkları nedeniyle “çöküşe doğru sürüklendiği” vurgulandı.
TEMKİNLİ YAKLAŞIMLAR VE ÇAĞRILAR
Bazı uzmanlar, raporun sonuçlarına temkinli yaklaşırken, Queensland Üniversitesinden mercan resifleri uzmanı Profesör Peter Mumby, resiflerin ciddi bir gerileme içinde olduğunu kabul etmekle birlikte, bazı mercan türlerinin 2 dereceye kadar ısınmaya uyum sağlayabileceğine dair yeni kanıtlar olduğunu belirtti. Mumby, “agresif” iklim eylemi çağrısı yaparken, mercan ekosistemlerinin tamamen yok olacağı varsayımına karşı uyardı. Raporun eş yazarlarından ve WWF-UK’nin baş bilim danışmanı Dr. Mike Barrett ise “Artık mercan resiflerinin korunması her zamankinden daha kritik. Oyun değişti ve yanıtın da olağanüstü derecede hızlı olması gerekiyor” değerlendirmesini yaptı. Barrett, iklim etkilerine doğal olarak daha dayanıklı olan “mercangil sığınakları”nın, gelecekteki toparlanma için “yeniden doğuş tohumları” olabileceğini vurguladı. Rapora göre, Batı Antarktika ve Grönland buz tabakalarının bazı kısımları da erimenin hızlanmasıyla “çöküşe tehlikeli derecede yakın.”
