Son dönemde sahte ve tağşiş (kalitesi düşürülmüş veya karıştırılmış) ürün iddialarıyla gündeme gelen zeytinyağında, bal sektöründe uygulanan modele benzer bir şekilde QR kod veya dijital etiketle ürün takibi yapılabilmesi öneriliyor. Sektör temsilcileri, zeytinyağının tek bir ham maddeden oluşması nedeniyle, hasat, sıkım, depolama ve şişeleme gibi tüm süreçlerin dijital olarak izlenmesinin teknik olarak mümkün olduğunu belirtiyor. Bu sayede, her parti zeytinyağına üretimden tüketime kadar uzanan, tekil bir dijital kimlik kazandırılması hedefleniyor.
TAĞŞİŞ VE SAHTECİLİK ÖNLENECEK
QR kod destekli etiketlerle hayata geçirilecek bir modelin, piyasadaki taklit ve karışım yağların temizlenmesine önemli ölçüde katkı sağlayacağı ifade ediliyor. Uzmanlar, özellikle Ayvalık gibi güçlü markalaşma potansiyeline sahip bölgelerin bu tür bir uygulama ile hem üreticinin gelirini artıracağını hem de uluslararası pazarlarda rekabet gücünü yükselteceğini vurguluyor. Edremit Ticaret Odası Başkanı Ahmet Çetin, tağşiş ve sahteciliğin önüne geçmek için üretici ve ürün doğrulamasına dayalı dijital bir sistemin hayata geçirilmesi gerektiğini savundu. TÜKETİCİ QR KOD İLE ÜRÜNÜN GEÇMİŞİNİ GÖRECEK Çetin, üretici kayıtları, coğrafi işaret sertifikaları, kimyasal ve duyusal analiz raporları ile hasat ve sıkım bilgilerinin tek bir platformda toplanabileceğini belirterek, "Blok zincir tabanlı, değiştirilemez kayıt sistemiyle şişede yazan bilginin doğruluğu ispatlanabilir. Tüketici, QR kodu okutarak yağın nereden geldiğini ve analiz sonuçlarını kolayca görebilir" dedi. Dijital izlenebilirliğin kaliteli üreticileri koruyacağını ve haksız rekabeti azaltacağını dile getiren Çetin, bu uygulamanın Avrupa ve ABD gibi pazarlarda Türk zeytinyağının marka değerini yükselteceğine işaret etti. Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar da, bal sektöründe uygulanan 'kovan–üretici–analiz–tüketici' entegrasyonuna benzer bir modelin zeytinyağı sektöründe de hayata geçirilebileceğini belirtti. Balıkesir Tarım İl Müdürlüğü'nün Ayvalık'ta yürüttüğü 'Organik Zeytin Köyü' pilot uygulaması, bu alanda önemli bir örnek teşkil ediyor. Dijital takibin, restoranlarda masa üstü doğrulama imkanı sunarak, tüketicinin şişenin açılma tarihi ve seri numarasını anında görmesini sağlayacağı kaydedildi. Ayrıca, aynı etiketin tekrar doldurulmasının da teknik olarak engelleneceği vurgulandı. Bu durumun, özellikle turistik bölgelerde tüketicilerde güven duygusunu artıracağı ve 'Masadaki yağ bile izleniyor' anlayışının Ayvalık markasına büyük katkı sağlayacağı ifade edildi. Köklü Zeytincilik Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Kürlek de, uluslararası pazarlarda tüketicilerin ürünün menşeini sorguladığını belirterek, QR kodlu, analizli ve izlenebilir bir zeytinyağının Türk zeytinyağının itibarını yükselteceğini, menşe tartışmalarını ortadan kaldıracağını ve İtalyan ve İspanyol markalarla aynı veya daha ileri bir güven standardı oluşturacağını değerlendirdi.
