Azerbaycan ve Ermenistan arasında imzalanan Zengezur Koridoru anlaşması, Kafkasya'daki sınırları ve Avrasya'nın ticaret ve güvenlik rotalarını yeniden şekillendiriyor. ABD'nin koridoru 99 yıllığına kiralaması, İran'dan Rusya'ya, Çin'den Avrupa'ya uzanan dengelerde büyük değişimlere işaret ediyor. Türkiye ise hem ABD'nin hem de Rusya-Çin hattının lojistik, enerji ve güvenlik ihtiyaçlarının merkezinde yer alarak, bölgesel ve küresel pazarlık gücünü önemli ölçüde artıracak.
ABD'NİN STRATEJİK HAMLESİ
ABD'nin Zengezur Koridoru'nu 99 yıllığına kiralaması, Washington'a İran'ı yakından izleme ve Rusya ile Çin'in Batı'ya tek kara çıkışını denetleme imkanı sağlayan stratejik bir üs kazandırıyor. Kara ve demir yolu hattı, Batı'ya giden malların kontrolünü ABD'ye verirken, AB de Çin'den gelen ticaretin kapısında söz sahibi olabilecek. Bu hamle sadece ekonomiyi değil, güvenliği de kapsıyor ve koridorun korunması için askeri unsurların devreye girmesi bekleniyor.
TÜRKİYE'NİN ARTIYOR ÖNEMİ
Anlaşma, Türkiye'nin jeostratejik önemini hem ABD hem de Rusya-Çin ekseni için artırıyor. ABD, savunma hattını Türkiye'den sonra Zengezur'a taşıyarak Ankara'ya olan ihtiyacını derinleştirdi. Ağrı ve Kars gibi sınır illerinde ABD kaynaklı yatırımların artması muhtemel. Rusya ve Çin ise kara güzergâhını kaybettikleri için Trabzon ve Samsun gibi Karadeniz limanlarına ve Türkiye'nin lojistik altyapısına daha fazla ihtiyaç duyacak. Bu durum, Ankara'ya hem ekonomik hem de diplomatik pazarlık gücü kazandırabilir.
RUSYA VE ÇİN'İN ALTERNATİF ARAMASI
Koridorun ABD denetimine geçmesi, Rusya ve Çin'in Batı'ya kara yoluyla erişim planlarını sekteye uğrattı. Çin'in Gürcistan-Batum Limanı'na ulaşımında da zorluklar ortaya çıkabilir. Ancak Ukrayna'da bir barış sürecinin başlaması halinde Rusya, Zengezur üzerinden ticaretini artırarak bu gelişmeyi kendi lehine çevirebilir. Özellikle Kafkasya'daki Çeçenistan ve Dağıstan gibi bölgelerin ekonomik kalkınmasında koridor kilit rol oynayabilir. ABD'nin Zengezur'da yer alması, Türk Devletleri Teşkilatı'na yaklaşımını da değiştirecek. Washington, bölgedeki Çin etkisini sınırlamak için Orta Asya ülkelerine yatırım kanalları açacak. Anlaşma kapsamında Azerbaycan, ABD'den vergi muafiyeti alırken, Ermenistan ise Rusya'ya karşı güvence elde etti. Bakü, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için Türkiye lehine şartlar sundu. Bu, ABD-Türkiye ilişkilerinde de bir dönüm noktası olacak. Anlaşma sonrası Ermenistan, Anayasasında yer alan Azerbaycan toprakları ve Türkiye'ye dair sözde hak taleplerini kaldırma taahhüdünde bulundu. Bu adım, iki ülke arasındaki diplomatik normalleşme sürecinin önünü açacak. ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğunda Ermenistan ve Azerbaycan, “barış için yol haritasını” içeren ortak deklarasyonu imzaladı. Zengezur Koridoru ile Nahçıvan bağlantısı kurulurken, ABD Azerbaycan’a 1992’den beri uygulanan savunma kısıtlamalarını kaldırdı. ABD Başkanı Donald Trump, “Ermenistan ve Azerbaycan 35 yıl süren uzun bir savaşın sonunda artık dost oldular ve uzun süre dost kalacaklar. Bu benim için büyük bir onur” dedi. Trump, “Ermenistan ve Azerbaycan, tüm çatışmaları durdurmayı, ticareti, seyahati ve diplomatik ilişkileri açmayı, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi taahhüt ediyor. Bu bir ateşkes değil, gerçek bir barış anlaşması” ifadelerini kullandı.
